De overheid aansprakelijk stellen: uw rechten als burger
Wanneer de overheid een fout maakt die schade veroorzaakt, kunt u de overheid aansprakelijk stellen. Dit valt onder het bestuursrecht en soms onder het civiel recht. In dit artikel leggen we uit wanneer en hoe u de overheid kunt aanspreken op gemaakte fouten.
Wanneer is de overheid aansprakelijk?
De overheid kan aansprakelijk zijn in verschillende situaties:
- Onrechtmatige overheidsdaad: wanneer een bestuursorgaan een besluit neemt dat later door de rechter wordt vernietigd
- Onrechtmatig feitelijk handelen: bijvoorbeeld schade door wegwerkzaamheden of gebrekkig onderhoud van openbare wegen
- Nadeelcompensatie: rechtmatig overheidshandelen dat onevenredige schade veroorzaakt bij een burger
Artikel 6:162 BW en de overheid
De aansprakelijkheid van de overheid is primair gebaseerd op artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek (onrechtmatige daad). De Hoge Raad heeft in diverse arresten bepaald dat een vernietigd besluit in beginsel een onrechtmatige daad oplevert jegens de belanghebbende.
Formele rechtskracht
Een belangrijk juridisch begrip is de formele rechtskracht. Als u niet tijdig bezwaar of beroep heeft ingesteld tegen een overheidsbesluit, dan wordt dat besluit geacht rechtmatig te zijn. U kunt dan in principe geen schadevergoeding meer vorderen. Daarom is het cruciaal om altijd binnen de wettelijke termijn van 6 weken bezwaar te maken.
Schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten
Sinds 1 juli 2013 geldt titel 8.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) voor verzoeken om schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten. Voor bedragen tot €25.000 kunt u terecht bij de bestuursrechter. Voor hogere bedragen dient u naar de civiele rechter te stappen.
Nadeelcompensatie (titel 4.5 Awb)
Sinds 1 januari 2024 is titel 4.5 van de Awb in werking getreden. Deze regeling biedt een wettelijke basis voor nadeelcompensatie: vergoeding van schade die het gevolg is van rechtmatig overheidshandelen, maar die uitstijgt boven het normaal maatschappelijk risico.
Procedure: stap voor stap
- Documenteer de schade: verzamel alle bewijzen van de schade en het oorzakelijk verband met het overheidshandelen
- Dien een verzoek in: bij het betreffende bestuursorgaan of via een bestuursrechtelijke procedure
- Bezwaar en beroep: als uw verzoek wordt afgewezen, kunt u bezwaar maken en vervolgens in beroep gaan
- Civiele procedure: voor bepaalde claims is de civiele rechter bevoegd
Hulp van een advocaat
Het aansprakelijk stellen van de overheid is juridisch complex. Een gespecialiseerde advocaat kan u helpen bij het beoordelen van uw kansen, het berekenen van de schade en het voeren van de procedure. Bij Arslan Advocaten hebben wij ruime ervaring met claims tegen de overheid.